ММГИБ ачык лекциясы, 20-июль: Нарындын археологиялык эстеликтери – тоолуктардын мурасы

Date: 20 July 2018
Other languages: English |
20-июль, 2018, 14.00 – 16.00
Нарын шаары, Кыргызстан
 
Аида Абдыканова
Антропология факультетинин доценти
Борбордук Азиядагы Америка Университети, Бишкек шаары

К. Энн Пайберн
Антропология факультетинин провост профессору
Индиана Университети, Блумингтон, АКШ
 
Нарын археологиялык долбоору (НАД) Борбордук Азия Университетинин (БАУ) Нарындагы кампусунун территориясында жыл сайын болуп ѳтүүчү археологиялык казууларды колдойт. Бул жайкы археологиялык казуулар  БАУнун Маданий мурастар жана гуманитардык илимдер бѳлүмү (ММГИБ), Борбордук Азиядагы Америка Университети (БААУ) жана Индиана Университетинин кызматташуусу менен ишке ашырылууда. НАД Борбордук Азия үчүн абдан маанилүү болгон Тянь-Шань тоо кыркаларындагы адам жана айлана-чөйрөнүн тарыхын түшүнүүдѳ чоӊ мааниге ээ десек жаңылышпайбыз.
 
Тезиси
Деңиз деңгээлинен 2000 метр бийиктиктеги Тянь-Шань тоолорунун койнунда жайгашкан Нарын дарыясынын өрөөнү – бийик тоолуу аймактарга мүнөздүү болгон татаал экологиялык шарттарга, континенталдык климаттын катуу соккон шамалдарына жана байма-бай болуп туруучу жер титирѳѳлѳргѳ карабастан, адамдар, малдар, жан-жаныбарлар, өсүмдүктөр, буюм-тайымдар жана идеялар кѳчүп-конуп турган чоӊ коридор болуп келген. Нарын дарыясынын боюнан орун алган  Борбордук Азия Университетинин территориясында жайгашкан Айгыр-Жал эстеликтер комплексинде жүргүзүлүп жаткан археологиялык изилдѳѳлѳр бул өрөөндѳ мындан 10 000 жыл мурун палеолит доорунан тартып орто кылымдарга чейин  байыркы элдер отурукташкандыгын аныктады. Айгыр-Жалда табылган эстеликтер  бул өрөөндө түрдүү маданияттардын жаралуусунан жана алардын карым-катышынан  кабар берет. Бул жаңы маалыматтардан улам Нарын ѳрѳѳнүнүн тарыхынын тагыраак сүрѳтүн жана Кыргызстандын тарыхындагы аз изилденген, бирок чоӊ мааниге ээ болгон маданий-тарыхый мурасындагы бир чоң доорду көрүүгө болот. 

Изилдѳѳнүн башкы максаттарынын бири - бул жергиликтүү калктын тарыхый мурасына аяр жана сый-урмат менен мамиле кылуу. Ошону менен бирге, бул изилдѳѳ жергиликтүү билим берүү мекемелер, музейлер, тарыхчылар, жана байыркыны баалап, аздектеген инсандар менен кызматташууга жол ачуу максатын кѳздѳйт. Нарындын эли изилдѳѳчүлѳр казып тапкан эстеликтерге кызыгып, аларды түшүнүүдѳ, чечмелеп түшүндүрүүдө гана эмес, изилдѳѳ гипотезаларды түзүүгѳ өз салымын кошот деп изилдѳѳчүлѳр ишенет. Бул изилдѳѳдѳ жыйынтыктоочу бет жетишпей тургандыгы анык. Нарындын жашоочулары ушул бетти маалымат менен толтура алышат деген ишенич чоӊ.

Лекторлордун биографиялары
Аида Абдыканова - кыргыз археологу. Анын негизги изилдѳѳлѳрү палеолит, мезолит жана неолит доорлорунун ар кандай маселелерине арналган. Нарын шаарынын мезолиттик эстеликтери боюнча 2012- жылдан бери археологиялык изилдѳѳлѳрдү ѳткѳрүп келүүдѳ. 2007-жылдан бери Борбордук Азиядагы Америка Университетинин Антропология факультетинде эмгектенет. Кыргыз Улуттук Университетинин Тарых жана региондорду таануу факультетинин бүтүрүүчүсү. 2003-2006-жылдары Россиянын илимдер академиясынын Сибирь бѳлүмүнѳ караштуу Археология жана этнография институтунун аспирантурасында окуп, Казакстандын батышындагы Мангышлак жарым аралынын палеолиттик комплекстери боюнча диссертациясын жактаган. 

К. Энн Пайберн – археология жана этика багыттарында иштеген  америкалык антрополог. Д-р Пайберн Антропологиялык изилдѳѳлѳрдү Гана, Того, Буркин Фасо, Йемен, Индияда алып барган. Ал эми археологиялык казуу иштерин Перу, Белиз, АКШ жана Казакстанда жүргүзгөн. Учурда профессор Абдыканова менен биргелешип, Нарын дарыясынын боюнда жайгашкан Айгыр-Жал 2 эстелигинде археологиялык казуу иштерин жүргүзүп жатат. Профессор Пайберн Индиана университетинин Антропология боюнча провост профессору. Ѳзүнүн докторлук даражасын Аризона университетинде жактаган. 100дѳн ашуун илимий басылма чыгарып, 100дѳн ашуун доклад жасаган. 

Лекция ѳтүүчү жер
Борбордук Азия Университети
Профессионалдык жана үзгүлтүксүз билим берүү мектеби, Нарын шаары
1-кабат, 103 аудитория
Сейтаалы Жакыпов кѳчѳсү 19
Нарын, Кыргызстан

Лекциянын тили
Лекция кыргыз тилинде ѳтѳт.

Каттоо
akylbek.chymyrbaev@ucentralasia.org электрондук дарегине катышуу ниетиӊизди билдирип коюуӊузду ѳтүнѳбүз.

*Бул лекцияда тартууланган идеялар лекторлордун жеке пикирин чагылдырып, Борбордук Азия Университетини жана/же анын кызматкерлеринин пикирин/көз карашын чагылдырбайт.
This website uses cookies
Cookies are small text files held on your computer. They allow us to give you the best browsing experience possible and mean we can understand how you use our site.
Some cookies have already been set. You can delete and block cookies but parts of our site won't work without them.
By using our website you accept our use of cookies.
No, I want to find out more Yes, I agree