Турдубай Абдракунов

Date: 05 October 2011
Other languages: English | Русский язык |

Ардактуу коноктор!

Биз бүгүн өзгөчө бир күнгө күбө болуп отурабыз. Мындан бир жыл мурун, 80 жашында кайтыш болгон маркум Асан Кайбылда уулунун көп жылдык – 20 жылдан ашуун тынымсыз аракеттенип жазган «Кыргыз күүлөрү: Иликтөөлөр, ойлор, пикирлер» деген фундаменталдуу 2 томдук китебинин тушоо кесүү аземине катышып отурабыз.

"Бири кем дүйнө" деген ушул экен. Ушундай ат көтөргүс эмгекти-1500 беттен турган кол жазманы эрикпей жазып бүтүргөн автордун катышуусуз өткөрүп жатканыбыз аябай эле өкүнүчтүү! Арабызда өзү калдайып отурганда эмне?! Бирок, бул 2 томду барактап, мазмун-маңызы менен таанышып чыккан ар бир окуучу, Асан Кайбылда уулу өлгөн эмес экен турбайбы деген ойго келери бышык. Анткени, Асакемдин экинчи өмүрү эми ушул фундаменталдуу эмгектери аркылуу эл арасында кылымдарга жашай берерине мен бөркүмдөй ишенем.

Мындай учурда элибиз эмне деген билесизби? Элибиз айткан, «Жакшынын аты өлбөйт, молдонун жазган каты өлбөйт» деп. Асан абабыз таланттуу жазмакер-молдо катары, комуз күүлөрүн сыртынан эмес, ичинен угуп туя билген, күүлөр менен кошо термелип, бирде толкундап шерденип, бирде кейип-кепчип муңканып, уккан-көргөндөрүн же окуп билгендерин элиме жеткирсем, келечек муундар билип калса экен деген тилек менен, өмүрүн текке кетирбей, жемиштүү өткөргөндүгү анын атын да, жазып кеткен каты да өлтүрбөйт деп айтар элем.

«Айтмайынча ким билет да, ачмайынча ким көрөт» дегендей, кылымдарды тепчип өтүп, биз жашаган доорго келип жеткен кереметтүү күүлөрдү угуп ырахаттануу, маашыркануу бир башка, ал эми ошол миң түркүн күүлөрдүн тарых-таржымалын иликтеп, эл кыдырып сурамжылап, алардын жаратманын, сактоочуларын жана аткаруучуларын тактап, ар бирин ирээтке салып, өз ордуна жайгаштыруу бир башка.

Ушул эмгектин үстүндө түн уйкусунан, күн тынымынан кечип, тынымсыз жүргөн жылдары, жүрөк оорусу козголуп, үч жолу инфаркт болуп сакайган экен. Бир жолу эс-учун жоготуп, жаны өлүм менен өмүрдүн курч мизинде илинип турганда, кайсы бир комуз күүсү тээ алыстан акырындап кулагына угула баштаптыр. Кудум өзү чертип жаткандай, манжалары жан киргендей кыбырап, кыймылга келиптир. Ошол Асакенин жанын сактап, эл-журтуна кайра кошкон күү – «Кыргыз көчү» экен.

Демек, сиздер көрүп турган тултуйган 2 китеп оңой -олтоң эле бүтүрө койгон эмгек эмес. Асан Кайбылда уулунун кан-жанынан жаралган, жүрөгүнөн чыгып, жүрөккө жетүүчү эмгек десем эч жаңылбайм.

Чоң виртуоз комузчу, комуз күүлөрүнүн табиятын мыкты өздүштүргөн профессионал изилдөөчү Асан Кайбылда уулу көзү түрүүсүндө өзүнө кылымдар бою тозбой турган бир ажайып эстелик тургузуп кетиптир. Анын эстелиги руханий маданияттын дагы да өсүп-өнүгүшүнө өз салымын кошо бермекчи.

Сөзүмдүн аягында, Борбордук Азия Университетине жана Ага-Хан өнүктүрүү тармагына ыраазычылык билдиргим келет. Элдин маданий, руханий мурастарын сактап, элден алып, кайра элге жеткерүүдө зор көмөк көрсөтүп, ушул эмгектин жарык көрүшүн колдоого алган экен.

Ошондой эле, Асан Кайбылда уулунун калтырып кеткен мурасын басмага даярдоодо баштап аяк тик туруп талыкпай эмгек сиңирген, илимий баалулугун арттырган, философия илимдеринин доктору - Элмира Көчүмкуловага да өзүмдүн атымдан жана ушул залда отурган окурмандардын атынан тоодой алкыш айтсам туура болот деген ойдомун.

Көңүл бурганыңыздар үчүн чоң рахмат!

Турдубай Абдракунов
Филология илимдеринин кандидаты
К. Карасаев ат. Бишкек Гуманитардык Университети

This website uses cookies
Cookies are small text files held on your computer. They allow us to give you the best browsing experience possible and mean we can understand how you use our site.
Some cookies have already been set. You can delete and block cookies but parts of our site won't work without them.
By using our website you accept our use of cookies.
No, I want to find out more Yes, I agree